Her-kennen

HER-KENNING
𝑂𝑣𝑒𝑟𝑑𝑒𝑛𝑘𝑖𝑛𝑔 𝑛.𝑎.𝑣. 𝐽𝑜ℎ𝑎𝑛𝑛𝑒𝑠 𝟸𝟷:𝟷-𝟷𝟿

Ken je spatial disorientation?

In de luchtvaart is dit ook echt de schrik van elke piloot. Spatial Disoriëntation is een toestand waarin een piloten hun oriëntatie totaal verliezen omdat er geen betrouwbare horizon meer is. (Vaak door diepe mist, sneeuwlandschap, of duisternis boven zee).

Waardoor het lichaam iets anders ervaart dan wat feitelijk waar is en boven onder lijkt te worden. Ze vliegen op de kop terwijl ze denken rechtop te vliegen. Zonder referentiepunt, zonder horizon, wordt onze eigen waarneming onbetrouwbaar.

Wie wel eens in het donker op zee is geweest zonder sterren en zonder lichtlijn aan de horizon, weet hoe snel richting oplost en hoe afhankelijk je bent van iets buiten jezelf om koers te houden.

In Johannes 21 beweegt Simon Petrus zich in zo’n toestand. Hij heeft Jezus gezien, hij weet dat Hij leeft, en toch ontbreekt de horizon waaraan hij zijn positie kan aflezen, waardoor wat richting is. De toekomst is niet meer scherp te onderscheiden in het heden. En juist dan zegt hij: “Ik ga vissen.” Het klinkt als een besluit, maar het is oriëntatieverlies dat zich vermomt als richting, een teruggrijpen naar wat hij kent. Mensen gaan terug naar hun veilige cocon of patronen als ze herijking zoeken. Voor een schipper is dat een schip. Omdat het lichaam daar in het enige bekende nog kan functioneren terwijl het innerlijk geen koers meer heeft.

De discipelen gaan mee. De nacht waarin ze het water op gaat is niet alleen donker, maar ook gesloten in zichzelf, er is geen lichtlijn, geen ster, geen referentiepunt, zelfs het schip draagt geen lampjes die hem markeren in de donkerte, hij beweegt maar is nergens vastgelegd. En toch wordt in die donkerte het schip gezien vanaf de oever.

Jezus ziet hen, Zijn mannen die handelen zonder oriëntatie, beweging in het donker die zichzelf niet meer kan corrigeren. Ze herhalen handelingen die geen resultaat geven, maar doorbreken het patroon niet. Ze blijven de netten steeds uitgooien zonder koers te wijzigen. Het resultaat blijft scheppen van leegte.

Jezus stem die over het water klinkt doorbreekt die donkere gesloten leegte: “Hebben jullie iets te eten?" en hun antwoord is kaal en zonder omweg: “nee.” Geen visvangst, geen richting, geen correctie van binnenuit.

Dan volgt een aanwijzing die klein lijkt maar zo beslissend is: “Gooi het net uit aan de andere kant,” zegt Jezus. Wanneer ze volgen in aanwijzing verdwijnt de leegte in het net en wordt die opgevuld met vissen. Als de zwaarte terugkeert in hun handen, valt ervaring weer samen met werkelijkheid en daarin komt de herkenning: “het is de Heer.” ze spreken het niet uit. Ze weten het. En Jezus weet dat ze Hem her-kennen.

Voor Petrus is dat genoeg, niet omdat hij het begrijpt, maar omdat hij gezien is en dat verandert als het ware zijn bestaansrichting denk ik. Wanneer zij aan land komen, blijkt dat wat zij de hele nacht hebben gezocht al aanwezig is.

De vis ligt al klaar op Jezus kolenvuur. En toch zegt Jezus niet:"stop maar met vissen ik heb eten genoeg voor jullie" maar Hij toont ze hoe je oogst en dat Hij voorziet.

Nog vóórdat er iets wordt uitgelegd, nog vóórdat er gesproken wordt over wat geweest is, nog vóórdat Petrus zijn eigen handelen onder ogen moet zien, is er voorzien in wat hij nodig heeft, niet als beloning voor een juiste koers, maar als werkelijkheid die er al is, niet vanuit hem maar vóór hem.

Het kolenvuur brandt al, de maaltijd is bereid, de grond onder zijn bestaan wordt hem opnieuw aangereikt, niet door wat hij gedaan heeft maar door Wie hem tegemoetkomt. Jezus voorziet en de discipelen nemen 153 vissen erbij mee

Jezus spreekt Petrus aan, de de last van verloochening meetorst. Juist in die conversatie ontstaat ruimte voor herijking van Petrus’ oriëntatie. Hij vliegt niet langer ondersteboven, maar wordt opnieuw gegrond wanneer hij drie keer de vraag bevestigt: “Heb je Mij lief?”

Petrus mag opnieuw Jezus her-kennen, ervaart genade. Hij ijkt zich niet meer op zichzelf in vragen rondom zijn schuld, maar Jezus is zijn oriëntatiepunt en antwoord, in verlossing.

© 2026 Anton van Kruisberg