Pas na inzegening zal de laatste steen het kruis ontvangen

DE LAATSTE STEEN De laatste steen is gelegd. Van de Basílica de la Sagrada Família. Heel bijzonder. Maar de hoogste steen is de laatste en stel je voor dat je dáármee zou beginnen met bouwen. Dat je eerst de hoogste steen plaatst en alles eronder vastlijmt. Wat zou er dan nog te dragen zijn? Wat zou er nog te bouwen zijn? Waarom is de laatste steen eigenlijk de hoogste? En wat maakt hem bijzonder? Is het zijn positie? Zijn zichtbaarheid? Zijn symboliek? Of is hij alleen maar bijzonder omdat alles onder hem hem draagt? Wie draagt wie?

Als ik als kind naar een toren keek probeerde ik er altijd zo over na te denken. Na het lezen van het krantenartikel over de voltooiing kwam die gedachte weer in mij op. De laatste steen die de hoogte heeft overwonnen, het balanceren volbracht, de moed bewezen moet het kruis dragen. Natuurkundig kan dat niet. Bouwen begint bij de fundering en werkt omhoog. De laatste steen laat het langst op zich wachten. Je kunt pas de hoogte in wanneer de fundering is gelegd. Bouwen vraagt geduld. In Spanje kennen ze dat geduld.

Na 144 jaar bouwen, gedragen door de betrokkenheid van de gemeenschap, is de laatste en hoogste steen geplaatst op de Basílica de la Sagrada Família. Generaties hebben eraan gewerkt. Mensen hebben gegeven, gewacht, herzien en volgehouden. Het hoogste punt is bouwkundig voltooid. De kranten jubelen. Mensen spreken over voltooiing. Het gebouw is af, zo klinkt het. En toch is het nog niet werkelijk voltooid.

Wat nog rest is de plaatsing van het kruis op die steen, gevolgd door de inzegening. Pas wanneer het kruis wordt geplaatst en het gebouw wordt gewijd, krijgt deze hoogte haar bestemming. De hoogste steen is meer dan een sluitstuk, hij draagt het kruis. Hij staat het dichtst bij de hemel en draagt tegelijk het zwaarste teken. Hier komen hoogte en gewicht samen.

Er is vreugde over wat tot stand is gekomen, maar de diepste betekenis ligt niet in de hoogte zelf. Zij ligt in het moment waarop het kruis wordt geplaatst. Dan wordt zichtbaar dat deze toren niet naar zichzelf wijst, maar naar Degene die werd verhoogd aan het kruis. Verhoging en zelfgave vallen daar samen.

Tussen het feest bij het leggen van de eerste steen en de zucht van verlichting bij het plaatsen van de laatste steen ligt ons leven. Daar liggen verdriet en vreugde, trouwen en sterven, dopen en aanbidden. Daar ligt de gemeenschap. Het gebouw is het omhulsel van die gemeenschap. Stenen dragen niet zichzelf maar wat er tussen hen gebeurt.

Zo is het ook met de kerk. Zij leeft niet van haar toren, niet van haar architectuur, niet van bewondering of culturele betekenis. Zij leeft van Christus.

Het gebouw kan bouwkundig gereed zijn, de kerk wordt pas werkelijk kerk wanneer zij wordt toegewijd. Zij wordt gevoed door wat zij ontvangt, zij draagt vrucht in haar tijd, zij kent seizoenen van bloei en tijden van verlies en toch blijft zij staan als een boom geplant aan waterstromen die zijn vrucht geeft op zijn tijd en waarvan het blad niet verwelkt. Dat is het beeld van Psalm 1. Worteling vraagt vaste grond. De kracht van een boom zit niet in zijn hoogte maar in zijn verbondenheid met de stroom die hem voedt. Wat ondergronds verankert en wat boven uitsteekt behoren bij elkaar. De wortels houden het fundament vast, de top draagt het teken.

Tussen die twee beweegt het leven. De kranten spreken over voltooiing van de basiliek omdat de hoogste toren bouwkundig gereed is. Maar voltooiing is meer dan constructie.

De hoogste steen is niets zonder de plaatsing van het kruis en de inzegening zal zijn op 10 juni 2026, de sterfdag van Antoni Gaudí. Op de dag dat de aardse bouwmeester stierf wordt het teken geplaatst dat hij nooit als zijn bezit beschouwde.

Gaudí zag zichzelf niet als eigenaar maar als dienaar, als instrument in aanbidding van de Allerhoogste. Gaudí werkte met steen maar hij bouwde in geloof. Hij wist dat dit huis niet van hem was maar aan God toebehoort. De ene architect tekent lijnen op papier en berekent de draagkracht van steen en boog. De andere kent de draagkracht van het hart en tekent levens in de tijd.

Gaudí ontwierp torens die naar de hemel reiken, een explosie van verticaliteit waarin licht danst door de basiliek en alles zich uitstrekt. Behalve Christus, geknield hangt Hij aan het kruis. Geen steen draagt zichzelf. Elke boog rust op een fundament. Elke spits is afhankelijk van wat eronder ligt. Wat zichtbaar is wordt gedragen door wat verborgen is. Wanneer het kruis wordt geplaatst wordt zichtbaar wat altijd al de bedoeling was.

De laatste steen is geen afronding van menselijke genialiteit maar een getuigenis van goddelijke zelfgave. De hoogste steen draagt het kruis en het kruis draagt alles. Wat het dichtst bij de hemel staat draagt het zwaarste teken.

Dat is geen esthetisch detail maar een theologisch statement. Het kruis is geen ornament maar het teken van lijden, zelfgave en verlossing. In het evangelie is verhoging nooit los verkrijgbaar van overgave. Wie wordt verhoogd is eerst vernederd. Wie draagt is eerst gedragen.

Tussen eerste steen en laatste steen ligt ons bestaan.

Tussen doop en graf.

Tussen begin en voltooiing.

Tussen hoop en vervulling.

Wij leven en bewegen in het middenstuk tussen fundament en kruis.

Wij zien zelden de voltooiing van wat wij beginnen. Soms zaaien wij en een volgende generatie oogst. Soms bouwen wij mee aan iets dat ons overstijgt. Gaudí heeft de voltooiing van zijn basiliek nooit gezien maar hij bouwde alsof het voltooid zou worden. Dat is geloof. Niet bouwen voor applaus maar in vertrouwen.

Tien juni wordt een dag van dubbele eer. Eer aan de architect die zijn talent in dienst stelde van iets dat groter was dan hijzelf. Eer aan generaties bouwers die laag voor laag hebben volgehouden. Maar bovenal eer aan Christus. Jezus is de hoeksteen die verworpen werd. Jezus is de levende steen waarop alles rust. Een gebouw kan worden gewijd maar alleen Christus maakt levend. De toren wijst omhoog. Het kruis wijst naar de wortels. Daartussen mogen wij ons begeven in liefde, aanbidding en vrede zegening vragend aan Jezus.